Yeni Parti bölünür mü? Asıl sınav daha başlamadı

Aslında uzun bir süredir değerlendirme yapmak istemiştim, ‘Boşver bir süre daha izle” diyerek kendime ‘dur’ demiştim. Bugün sosyal medyada Yeni Parti Antalya İl Başkanı Nail Kamacı’yı dinledim ve şöyle düşündüm ‘değerlendirmenin zamanı gelmiş’ Benim penceremden Yeni Parti'yi  anlatayım sizlere.

Türkiye siyasetinde son dönemin en dikkat çekici gelişmelerinden biri kuşkusuz Yeni Parti’nin ortaya çıkışı oldu.

91 milletvekiliyle Meclis’te önemli bir siyasi ağırlıkla kurulan Yeni Parti, yalnızca yeni bir siyasi parti olarak değil, aynı zamanda mevcut muhalefet dengelerini yeniden şekillendiren bir yapı olarak siyaset sahnesine çıktı. Ancak bugün Yeni Parti açısından asıl soru, ne kadar büyüyeceğinden çok, bu büyük yapıyı ne kadar süre bir arada tutabileceği.

Çünkü hızlı büyüyen siyasi hareketlerin önündeki en büyük sınav, kuruluş aşamasında değil, kuruluş heyecanı sona erdikten sonra başlar.

Yeni Parti de tam olarak böyle bir döneme giriyor.

Bir parti mi, geniş bir siyasi çatı mı?

Yeni Parti'nin kuruluş sürecine bakıldığında farklı siyasi geçmişlere sahip insanların aynı çatı altında buluştuğu görülüyor. Antalya’da da bu şekilde.

CHP'den ayrılanlar, eski CHP yöneticileri, milletvekilleri, farklı siyasi çevrelerden gelen isimler ve yeni siyasete dahil olan kadrolar.

Bu çeşitlilik ilk bakışta büyük bir avantajdır.

Ancak aynı çeşitlilik, ilerleyen dönemde parti içerisindeki en önemli tartışmanın da kaynağı olabilir.

Çünkü bir siyasi partiyi yalnızca ortak bir itiraz bir arada tutmaz.

Bir partinin uzun vadede yaşayabilmesi için ortak bir siyasi hedefin, ortak bir yönetim anlayışının ve ortak bir gelecek tasavvurunun oluşması gerekir.

Yeni Parti'nin bugün önündeki temel soru tam da budur.

Yeni Parti, farklı siyasi aktörlerin buluştuğu bir çatı mı olacak, yoksa kendi başına yeni ve özgün bir siyasi kimlik mi oluşturacak?

Bu sorunun cevabı henüz tam olarak verilmiş değil.

Yeni model dikkat çekiyor.

Yeni Parti'nin en önemli iddialarından biri ise örgütlenme modeli.

Parti yönetimi, klasik delege sisteminden uzaklaşarak genel başkan dahil yöneticilerin doğrudan üyeler tarafından seçilmesini hedefliyor. Mahalle, ilçe ve il meclislerinin güçlendirilmesi, yöneticilerin hesap verebilir olması, görev sürelerinin sınırlandırılması ve parti üyelerinin karar mekanizmalarına daha doğrudan katılması planlanıyor.

Bu modelin siyasi açıdan önemli bir tarafı var.

Çünkü Yeni Parti, daha kuruluş aşamasında kendisini eski parti alışkanlıklarından ayırmaya çalışıyor.

“Lider ne derse o olur” anlayışı yerine üyelerin belirleyici olması hedefleniyor.

“Delege kimi seçerse o yönetir” yerine doğrudan üyelerin iradesi öne çıkarılıyor.

Partinin açıkladığı modele göre il ve ilçe başkanlıklarının tek başına siyasi karar merkezi olması da önlenmek isteniyor.

Fakat burada bana göre önemli bir paradoks ortaya çıkıyor.

Üyeye daha fazla yetki vermek, parti içindeki rekabeti de artırabilir.

Çünkü doğrudan seçim varsa adaylar olacaktır.

Adaylar varsa ekipler oluşacaktır.

Ekipler varsa siyasi rekabet kaçınılmazdır.

Dolayısıyla bugün Yeni Parti içerisinde ortaya çıkan adaylık yarışlarını doğrudan “bölünme” olarak okumak doğru olmayabilir.

Tam tersine, yeni sistemin doğal sonucu olarak görmek gerekir.

Asıl tehlike seçimden sonra.

Bir siyasi partide seçim yapılması sorun değildir.

Asıl mesele seçim bittikten sonra başlar.

Bir taraf kazanır, diğer taraf kaybeder.

Eğer kaybeden taraf sistemin içerisinde kalabiliyor, yönetime katkı sunabiliyor ve kendisini dışlanmış hissetmiyorsa rekabet partiye güç kazandırabilir.

Ama kaybeden taraf “Biz yok sayıldık” duygusuna kapılırsa, işte o zaman siyasi rekabet parti içi ayrışmaya dönüşebilir.

Yeni Parti'nin önündeki en önemli sınavlardan biri de bu olacak.

Özellikle il ve ilçe örgütlerinin oluşmasıyla birlikte farklı siyasi grupların ağırlıkları daha görünür hale gelecek.

Bugün kişisel görünen rekabetler yarın örgütsel yapılara dönüşebilir.

Bu nedenle Yeni Parti'nin geleceğini yalnızca genel başkanın söylemleri değil, parti içindeki farklı grupların birbirleriyle nasıl ilişki kuracağı da belirleyecek.

Bir başka büyük soru, liderlik.

Yeni Parti açısından belki de en kritik konu liderlik.

Özgür Özel bugün partinin genel başkanı.

Ancak Yeni Parti'nin kendi açıklamasına göre genel başkanlık makamı da üyelerin doğrudan tercihine açık olacak. Özel ayrıca, partisinin girdiği seçimde birinci olmaması halinde yeniden genel başkanlığa aday olmayacağını açıkladı.

Bu açıklama, bir taraftan siyasi sorumluluğu öne çıkarırken diğer taraftan önemli bir soruyu beraberinde getiriyor.

Yeni Parti'nin liderliği kişiye mi, kuruma mı bağlı olacak?

Eğer parti kurumsal bir yapı oluşturabilirse, lider değişiklikleri parti için varoluşsal bir krize dönüşmez.

Ancak parti belirli bir lider etrafında şekillenir ve bütün siyasi kimliğini o lider üzerinden kurarsa, ileride yaşanacak her liderlik tartışması doğrudan parti tartışmasına dönüşebilir.

Türkiye'de yine bana göre, siyasi partilerin önemli bir bölümünün yaşadığı temel sorunlardan biri de budur.

Yeni Parti'nin “liderden güçlü örgüt” iddiasının gerçek anlamda sınanacağı yer burasıdır.

CHP ile ilişki de belirleyici olacak.

Yeni Parti'nin doğduğu siyasi ortamı CHP'den bağımsız düşünmek mümkün değil.

Yeni Parti'nin kuruluş sürecinde CHP'den ayrılan çok sayıda siyasetçi bulunuyor. Özgür Özel de ağustos ayında 700 bini aşan CHP istifasından haberdar olduklarını açıklamış ve farklı siyasi kesimleri Yeni Parti'ye davet etmişti.

Fakat Yeni Parti'nin geleceği açısından önemli olan, CHP'den kaç kişinin geldiği değil.

Yeni Parti'ye gelen insanların neden orada kalacağı.

Çünkü yalnızca mevcut bir siyasi yapıdan kopmak, yeni bir siyasi kimlik yaratmaya yetmez.

Yeni Parti'nin bir noktadan sonra CHP'ye tepki üzerinden değil, kendi politikaları üzerinden konuşması gerekecek. Ekonomi,  adalet yerel yönetimler, dış politika,  eğitim,  tarım, sanayi, sosyal politikalar. Türkiye'nin önündeki meseleler bunlar.

Yeni Parti'nin kendi siyasi cevabını üretebildiği ölçüde kalıcı bir parti kimliği oluşturması mümkün olacak.

Bölünme olur mu?

Bugünden “kesin bölünür” demek de “asla bölünmez” demek de doğru değil.

Fakat bölünmeye yol açabilecek bazı temel başlıklar şimdiden görülebiliyor.

Birincisi liderlik rekabeti.

İkincisi cumhurbaşkanı adaylığı tartışması.

Üçüncüsü CHP ile ilişkinin nasıl kurulacağı.

Dördüncüsü eski ve yeni kadroların parti içerisindeki ağırlığı.

Beşincisi ise örgütlerin kimin kontrolünde olacağı.

Bu başlıklar bugün henüz aynı anda çatışma noktasına gelmiş değil.

Ama önümüzdeki dönemde bu konuların her biri ayrı ayrı önem kazanacak.

Özellikle cumhurbaşkanlığı adaylığı meselesi, Yeni Parti açısından sıradan bir parti içi tartışma olmayacaktır.

Çünkü o tartışma başladığında yalnızca “kim genel başkan olacak?” sorusu sorulmayacak.

“Türkiye'yi kim yönetecek?” sorusu da aynı masaya gelecektir.

Yeni Parti'nin en büyük avantajı da en büyük riski de aynı.

Yeni Parti'nin büyük bir siyasi enerjiyle ortaya çıkması önemli bir avantaj.

91 milletvekiliyle kurulması ve kısa sürede örgütlenmeye başlaması da bunun göstergesi. Ağustos ayında parti yönetimi, teknik örgütlenmenin 65 il ve 733 ilçeye ulaştırılmasının hedeflendiğini açıklamıştı.

Ancak hızlı büyümenin bir başka yüzü var.

Hızlı büyüyen yapılar, kendi iç dengelerini oluşturmakta zorlanabilir.

Çünkü herkes aynı geçmişten gelmiyor.

Herkesin siyasi hedefi aynı olmayabilir.

Herkesin liderlik anlayışı aynı olmayabilir.

Herkesin Türkiye'nin geleceğine ilişkin öncelikleri aynı olmayabilir.

Bu farklılıklar bir siyasi parti için sorun olmak zorunda değil.

Hatta doğru yönetildiğinde büyük bir zenginlik olabilir.

Sorun, farklılıkların siyasi rekabetten siyasi düşmanlığa dönüşmesidir.

Yeni Parti'nin gerçek sınavı sandıkta değil, kendi içinde.

Bugün Yeni Parti açısından en kolay şey seçim kazanmak üzerine konuşmak.

Zor olan ise seçim kazanabilecek bir siyasi organizasyonu kurmak.

Daha da zoru, seçim sonrasında o organizasyonu ayakta tutmak.

Yeni Parti'nin açıkladığı “siyaseti yurttaşa geri verme” modeli bu açıdan önemli bir iddia. Parti yönetimi, üyelerin yalnızca seçim dönemlerinde oy kullanan kişiler olmaktan çıkarılmasını ve karar mekanizmalarının doğrudan parçası olmasını hedefliyor.

Şimdi bu iddianın uygulamadaki karşılığını görmek gerekiyor.

Çünkü siyasi partiler bildirgelerle değil, kriz anlarında verdikleri kararlarla kendilerini gösterir.

İlk ciddi adaylık yarışında.

İlk büyük iç tartışmada.

İlk önemli liderlik krizinde.

İlk seçim yenilgisinde.

İlk büyük siyasi anlaşmazlıkta.

Yeni Parti'nin gerçek karakteri ortaya çıkacak.

Son söz.

Yeni Parti bugün için bölünmüş bir parti görüntüsünde değil.

Ama aynı zamanda bütün farklılıklarını eritmiş, siyasi kimliğini tamamen tamamlamış bir parti olduğunu söylemek de mümkün değil.

Bence Yeni Parti'nin önündeki temel mesele bölünüp bölünmeyeceği değil, farklılıkları yönetip yönetemeyeceği.

Çünkü siyasette farklılık kaçınılmazdır.

Asıl mesele farklı insanların aynı hedef için birlikte yürüyebilmesidir.

Yeni Parti bunu başarırsa, kuruluşundaki geniş siyasi bileşimi önemli bir güce dönüştürebilir. Başaramazsa, bugün avantaj gibi görünen geniş kadro ve farklı siyasi çevrelerin birlikteliği ileride parti içi mücadelelerin kaynağı haline gelebilir.

Bu nedenle Yeni Parti açısından asıl hikaye henüz başlamadı.

Kuruluş tamamlandı. Örgüt kuruluyor. Şimdi sıra siyasi kimliğin oluşmasında.

Ve Türkiye siyasetinde asıl soru da burada başlıyor.

Yeni Parti, eski siyasi yapıların yeni adresi mi olacak, yoksa gerçekten yeni bir siyasi düzen kurabilecek mi?

Bunun cevabını söylemler değil, önümüzdeki dönemde atılacak siyasi adımlar verecek.