“Mühendislik bir formalite değildir”

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Genel Merkezi öncülüğünde yürütülen “Talebimiz Geleceğimiz” kampanyası kapsamında 12 Kasım 2026 tarihinde saat 12.00’de Türkiye genelindeki 81 ilde, tüm şube ve temsilciliklerde eş zamanlı basın açıklamaları gerçekleştirildi. İnşaat mühendislerinin mesleki haklarının korunması, çalışma koşullarının iyileştirilmesi, hukuki sorumluluklarının yeniden düzenlenmesi ve yapı güvenliğinin güçlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilen açıklamanın Antalya ayağı, İMO Antalya Şubesi tarafından Su Hotel’de düzenlendi.

Basın açıklaması öncesinde gerçekleştirilen kahvaltı programına basın mensupları, Şube Yönetim Kurulu üyeleri ve çok sayıda inşaat mühendisi katıldı. Programın açılış konuşmasını yapan İMO Antalya Şube Başkanı Mehmet Soner Akdoğan, “Talebimiz Geleceğimiz” kampanyasının amacı ve kapsamı hakkında bilgi verdi. İnşaat mühendislerinin toplumu ve medeniyeti inşa eden önemli bir meslek grubunu temsil ettiğini belirten Akdoğan; mesleki ve özlük haklarının korunması, çalışma koşullarının iyileştirilmesi, mühendislerin ağır hukuki sorumluluklarının yeniden düzenlenmesi, emeğin karşılığının alınması, mesleki itibarın güçlendirilmesi, kamu mühendislerinin koşullarının iyileştirilmesi, genç mühendislerin istihdam sorunlarının çözülmesi ve emekli mühendislerin yaşam şartlarının geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.

DEPREM YARGILAMALARINA TEPKİ

Akdoğan, 6 Şubat depremlerinin ardından deprem bölgesinde görev yapan inşaat mühendisleri hakkında açılan soruşturmalara ve devam eden yargı süreçlerine de dikkat çekti. Yapı üretim ve denetim sürecindeki sorumluluğun yalnızca inşaat mühendislerine yüklenmesinin doğru olmadığını ifade eden Akdoğan, yapı güvenliğinin bütün aşamalarında görev ve sorumluluk üstlenen kişi ve kurumların sorumluluklarının bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Akdoğan ayrıca kampanya kapsamında ilgili kurum ve kuruluşlarla gerçekleştirilen görüşmeler, mühendislerin sorunlarının çözümüne yönelik girişimler ve Oda tarafından yürütülen çalışmalar hakkında bilgi verdi. Açılış konuşmasının ardından İMO Antalya Şubesi Yönetim Kurulu üyeleri Halil Can Çivik, Zeynep Koçak, Serkan Özen ve Yakup Kerim Kayalı, Türkiye genelinde eş zamanlı gerçekleştirilen basın açıklamasının metnini kamuoyuyla paylaştı.

“SABRIMIZ TÜKENDİ”

Türkiye'nin köprülerini, barajlarını, yollarını, konutlarını, okullarını ve hastanelerini inşa eden inşaat mühendisleri, açıklamalarında mühendislik bilgisinin insan yaşamını korumak için kullanılması gereken temel bir sorumluluk olduğunu vurguladı. Türkiye'nin 81 ilinde aynı taleplerle ve aynı kararlılıkla alanlarda olduklarını belirten İMO, yıllardır uygulanan politikaların mühendislik hizmetlerini kamusal bir sorumluluk olmaktan uzaklaştırarak maliyet kalemine indirgediğini savundu. Açıklamada, bilimsel bilgi, mesleki deneyim ve liyakatin geri plana itildiği, mühendislik emeğinin değersizleştirildiği, mesleki yetkinlik ve bağımsızlığın zayıflatıldığı ifade edildi. Güvenli yapı üretiminin temel unsuru olan mühendislik hizmetlerinin kimi zaman yalnızca bir imza ve evrak prosedürü olarak görüldüğüne dikkat çekilerek, “Mühendislik bir formalite değildir! Mühendislik, insan yaşamının güvencesidir!” denildi. Mühendislik bilgisinin ve kamusal denetimin yok sayılmasının bedelini yalnızca mühendislerin değil, bütün toplumun ödediği belirtilen açıklamada, “Artık yeter diyoruz” ifadelerine yer verildi.

KAMUDA VE ÖZEL SEKTÖRDE MÜHENDİSLERİN SORUNLARI

İnşaat mühendisliği mesleğinin tarihinin en ağır ekonomik ve mesleki sorunlarıyla karşı karşıya olduğu belirtilen açıklamada, kamuda çalışan mühendislerin ağır teknik, hukuki ve mali sorumluluklarına rağmen hak ettikleri ücret ve özlük haklarından yoksun bırakıldığı kaydedildi. Ek gösterge, özel hizmet tazminatı, ek ödemeler ve emekliliğe yansıyan haklar bakımından yaşanan kayıpların giderek büyüdüğü belirtilirken, yetersiz istihdam, taşeronlaşma ve liyakate aykırı uygulamaların kamunun mühendislik kapasitesini zayıflattığı ifade edildi. Özel sektörde çalışan mühendislerin ise düşük ücret, uzun çalışma saatleri, karşılığı ödenmeyen fazla mesailer ve güvencesiz istihdam koşullarıyla karşı karşıya kaldığı belirtildi. İşveren baskısı ve ekonomik kaygıların mühendislerin mesleki bağımsızlığını olumsuz etkilediği vurgulandı.

Mühendislerin sigorta primlerinin gerçek ücretleri üzerinden değil, daha düşük kazançlar veya asgari ücret üzerinden yatırılmasının ve çalışma günlerinin eksik gösterilmesinin sosyal güvenlik haklarında ciddi kayıplara yol açtığına dikkat çekildi. Yıllarını ülkenin kalkınmasına, yapılaşmasına ve altyapısına adamış emekli mühendislerin de yetersiz emekli aylıkları nedeniyle insanca yaşam koşullarından uzaklaştığı ifade edildi. Proje ve danışmanlık hizmetlerinin sınırsız fiyat rekabeti altında nitelik kaybına uğradığı belirtilen açıklamada, mühendislik bilgi ve birikiminin en düşük bedelle satın alınabilecek sıradan bir hizmet gibi görülmesi eleştirildi. Şantiye şefliğinin yapı üretim sürecinin her aşamasında fiilen ve sürekli yürütülmesi gereken bir mühendislik hizmeti olduğu hatırlatılarak, çoklu görevlendirmeler ve güvencesiz çalışma koşullarının bu hizmeti gerçek işlevinden uzaklaştırdığı kaydedildi. Yapı denetim sisteminin de maliyet baskısı altında kamu güvenliğini sağlayacak bağımsız ve etkin denetim anlayışından uzaklaştığı belirtilerek, görevini yerine getiren mühendislerin baskı, tehdit ve şiddetle karşı karşıya kalabildiği ifade edildi.

GENÇ MÜHENDİSLER İŞSİZLİKLE KARŞI KARŞIYA

Açıklamada genç mühendislerin geleceğinin, mühendislik eğitiminde nitelik ve istihdam ihtiyacı gözetilmeden sürdürülen uygulamalar nedeniyle belirsizliğe sürüklendiği belirtildi. Genç mühendislerin işsizlik sorunuyla karşı karşıya kaldığı, kadın mühendislerin ise istihdam, ücret ve mesleki ilerleme alanlarında ayrımcılığa uğradığı kaydedildi. Mevzuattaki düzenlemeler nedeniyle mühendislerin sahip oldukları yetkilerle orantısız sorumluluklar altında bırakıldığına dikkat çekilen açıklamada, mesleki sorumlulukların kapsamı ve süresine ilişkin belirsizliklerin, mühendislerin görevlerini tamamladıktan yıllar sonra bile ağır hukuki yaptırımlarla karşı karşıya kalmasına neden olduğu ifade edildi. Özellikle deprem yargılamalarında gerçek sorumluların tespitinden uzaklaşıldığı savunularak, imar aflarının, yapılara sonradan yapılan taşıyıcı sistem müdahalelerinin ve mühendislerin bilgisi ve denetimi dışında gerçekleştirilen uygulamaların sonuçlarının, kusur ve nedensellik ilişkisi yeterince gözetilmeden ağır ve orantısız biçimde mühendislerin üzerine yüklendiği belirtildi.

“DEPREM DOĞA OLAYIDIR, YIKIM KADER DEĞİLDİR”

İMO, mühendislerin yaşadığı sorunların yalnızca mesleki bir mesele olmadığını, doğrudan bütün toplumun güvenli yaşam hakkını ilgilendirdiğini vurguladı. Türkiye'nin bir deprem ülkesi olduğu hatırlatılan açıklamada, yaşanan her büyük depremin aynı gerçeği ortaya koyduğu belirtilerek, “Deprem doğa olayıdır, ancak yıkım kader değildir” denildi. Bilimsel planlama, nitelikli mühendislik hizmetleri ve etkin, bağımsız yapı denetimiyle depremlerin yıkıcı sonuçlarının azaltılmasının mümkün olduğu ifade edildi. Buna karşın Türkiye'nin güncel, kapsamlı ve kamuoyuyla paylaşılmış bir yapı stoku envanterinin hâlâ bulunmadığına dikkat çekildi. Milyonlarca vatandaşın yaşadığı binanın güvenli olup olmadığını bilmeden hayatını sürdürdüğü belirtilen açıklamada, imar aflarıyla mühendislik hizmeti almamış veya projesine aykırı yapılara teknik güvenlik incelemesi yapılmadan hukuki statü kazandırıldığı savunuldu.

Yapıların kullanım süreleri boyunca yeterince denetlenmediği, taşıyıcı sistemlere yapılan müdahalelerin ve zamanla oluşan hasarların sistematik biçimde izlenmediği ifade edildi. Güvenli bir yapıda yaşamanın ayrıcalık değil, temel bir insan hakkı olduğu belirtilerek, vatandaşların yaşadıkları, satın aldıkları veya kiraladıkları binaların güvenliğini bilmesinin en doğal hakları olduğu vurgulandı. Açıklamada, “Yaşadığımız binaların güvenli olup olmadığını öğrenmek için daha kaç deprem yaşamamız, daha kaç can kaybetmemiz gerekiyor?” sorusu yöneltildi. Mühendislik hizmetlerinin yalnızca yapı üretim sürecinin bir parçası olmadığı, kentlerin, altyapının, doğal varlıkların ve kamusal kaynakların korunmasının da temel güvencesi olduğu ifade edildi. Mesleki bilgi ve yetkinliğin göz ardı edildiği, mühendislik emeğinin değersizleştirildiği ve teknik kararların ekonomik ve idari baskılar altında alındığı bir düzende kamu yararından ve gerçek anlamda yapı güvenliğinden söz edilemeyeceği kaydedildi.

İMO’NUN TALEPLERİ SIRALANDI

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, ülkenin güvenli geleceği ve mühendislik mesleğinin hak ettiği değere kavuşması için taleplerini kamuoyuna ve karar vericilere duyurdu. İnsanca yaşamaya yetecek ücret ve güvenceli çalışma koşulları: Mühendislik hizmetleri için mesleki bilgi, emek ve sorumluluğa uygun asgari ücret belirlenmesi, TMMOB'nin bu alandaki belirleme ve denetleme yetkisinin yasal güvenceye kavuşturulması istendi. SGK bildirimlerinin gerçek ücret ve meslek kodları üzerinden yapılması, kayıt dışı çalışmanın, karşılığı ödenmeyen fazla mesailerin ve güvencesiz istihdamın sona erdirilmesi talep edildi.

Kamuda liyakat, güvenceli istihdam ve adil ücret: Kamu mühendislerinin ücret ve özlük haklarının iyileştirilmesi, ek gösterge, tazminat ve ek ödemelerin emekliliğe yansıtılması istendi. Kamuda taşeronlaşmaya ve güvencesiz istihdama son verilmesi, teknik kadroların güçlendirilmesi, mühendis istihdamının artırılması ve atamalarda liyakat ilkesinin esas alınması çağrısı yapıldı. Genç mühendisler için iş, emekli mühendisler için insanca yaşam: Genç mühendislerin işsizliğini azaltacak planlı istihdam politikalarının uygulanması, mesleğe başlangıçta eğitim ve deneyim olanaklarının sağlanması talep edildi. Emekli mühendislerin aylıklarının insan onuruna yaraşır yaşam düzeyine yükseltilmesi istendi.

Yetkin mühendislik ve adil sorumluluk düzenlemesi: Mesleki deneyim, uzmanlaşma ve sürekli mesleki gelişimi esas alan Yetkin Mühendislik sisteminin yasalaştırılması, meslek odasının eğitim, belgelendirme ve mesleki denetim yetkilerinin güvence altına alınması talep edildi. Mühendislerin teknik, hukuki ve cezai sorumluluklarının fiilî görevleri, yetkileri, kusurları ve nedensellik ilişkisi esas alınarak açık biçimde tanımlanması istendi. Deprem yargılamalarında bilimsel ve teknik yeterliliği güvence altına alınmış bir bilirkişilik sistemi oluşturulması ve uzmanlaşmış teknik ihtisas mahkemelerinin kurulması gerektiği belirtildi. Açıklamada, “Adalet, gerçek sorumluların bilimsel verilerle belirlenmesiyle sağlanabilir” denildi.

HER ŞANTİYEYE BİR ŞANTİYE ŞEFİ

İMO, etüt, proje ve danışmanlık hizmetlerinde mesleki yeterlilik, kalite ve emeğin esas alınmasını istedi. Proje müelliflerinin haklarının korunması ve proje bedellerinin verilen mühendislik hizmetinin karşılığı olacak şekilde Oda tarafından belirlenmesi gerektiğini bildirdi. Şantiye şefliğinin tam zamanlı ve fiilen yürütülen bir mühendislik hizmeti hâline getirilmesi, aynı anda birden fazla şantiyede görevlendirmeye son verilerek her şantiyeye bir şef tanımlanması talep edildi. Şantiye şeflerinin ücretlerinin, sözleşmelerinin, mesleki bağımsızlıklarının ve hukuki güvencelerinin sağlanması, gerekli eğitim ve belgelendirme koşullarının oluşturulması istendi.

BAĞIMSIZ YAPI DENETİMİ İSTİYORLAR

Yapı denetiminin maliyet baskısının belirleyici olduğu bir alan olmaktan çıkarılması ve kamu yararını esas alan bağımsız bir yapıda yeniden düzenlenmesi gerektiği ifade edildi. Etüt ve proje denetimi ile uygulama denetiminin birbirinden ayrılması, proje denetiminin kamusal ve teknik özerkliğe sahip birimlerce yürütülmesi istendi. Yapı denetimi ve laboratuvar hizmetlerinin müteahhitlerden mali ve idari bağımsızlığının sağlanması talep edildi. Denetim görevini yürüten mühendislerin ücret ve özlük haklarının güvence altına alınması, görevleri nedeniyle karşılaştıkları baskı, tehdit ve şiddete karşı etkin hukuki koruma sağlanması gerektiği belirtildi.

YAPI STOKU ENVANTERİ ÇIKARILMALI

Güvenli yapılar ve sağlıklı kentler için Türkiye'nin yapı stoku envanterinin derhal çıkarılması, riskli yapıların bilimsel yöntemlerle belirlenmesi istendi. Güçlendirme ve kentsel dönüşüm çalışmalarının rant yerine can güvenliği ve sosyal adalet temelinde yürütülmesi gerektiği vurgulandı. Yapıların yalnızca inşa edilirken değil, kullanım ömürleri boyunca da denetlenmesini sağlayacak periyodik yapı kontrol sisteminin oluşturulması talep edildi. Yapı Kayıt Belgesi bulunan yapıların durumunun tapu kayıtlarında açıkça görülebilmesi, vatandaşların satın alacakları, kiralayacakları veya yaşadıkları yapıların güvenliğine ilişkin bilgilere erişim hakkının güvence altına alınması istendi.

MÜHENDİSLİK EĞİTİMİNDE NİTELİK VE EŞİTLİK

İMO, mühendislik eğitiminin bilimsel yeterlilik, akademik özgürlük, güçlü laboratuvar altyapısı ve ülkenin gerçek ihtiyaçları esas alınarak düzenlenmesini istedi. Kadın mühendislerin istihdamda, ücretlerde ve mesleki ilerlemede karşılaştıkları ayrımcılığın ortadan kaldırılması, mobbing, taciz ve şiddete karşı güvenli çalışma koşullarının sağlanması gerektiği belirtildi. Bilirkişilik hizmetlerinin de mesleki uzmanlık, bağımsızlık, tarafsızlık ve kamusal sorumluluk ilkeleri temelinde yeniden düzenlenmesi talep edildi.

“SORUNLARIMIZIN TESPİT EDİLMESİNİ DEĞİL, ÇÖZÜLMESİNİ İSTİYORUZ”

Açıklamada, söz konusu taleplerin yalnızca mesleki haklarla sınırlı olmadığı, kamu yararının ve toplumun güvenli yaşam hakkının gereği olduğu vurgulandı. TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası çatısı altında mühendislik bilgi ve birikimini toplumun yararına sunma sorumluluğuyla hareket edildiği belirtilerek, bir süredir yürütülen “Talebimiz Geleceğimiz” kampanyası kapsamında şantiyelerde, proje bürolarında, yapı denetim kuruluşlarında, kamu kurumlarında ve üniversitelerde meslektaşlarla buluşulduğu kaydedildi. Sorunların ve taleplerin ilgili kurumlara, karar vericilere ve Türkiye Büyük Millet Meclisine iletildiği belirtilen açıklamada, artık sorunların yalnızca tespit edilmesinin değil, çözüme kavuşturulmasının istendiği ifade edildi. Türkiye Büyük Millet Meclisi, ilgili bakanlıklar ve bütün kamu kurumları, mühendislik mesleğinin sorunlarına ve halkın güvenli yaşam hakkına ilişkin sorumluluklarını yerine getirmeye çağrıldı. Mühendislik emeğinin değersizleştirilmesinin bedelinin yalnızca mühendislerin geleceğiyle sınırlı olmadığına dikkat çekilerek, bu durumun güvenli okullarda eğitim görmek isteyen çocukları, depreme dayanıklı hastanelerde sağlık hizmeti almak isteyen vatandaşları ve güvenli konutlarda yaşamak isteyen milyonları ilgilendirdiği vurgulandı. İMO açıklamasında, “Biz ayrıcalık istemiyoruz! Emeğimizin karşılığını, mesleğimizin saygınlığını, yetkilerimizle uyumlu sorumlulukları ve halkımız için güvenli bir gelecek istiyoruz” ifadelerine yer verildi.

“MESLEĞİMİZİ VE HALKIMIZIN YAŞAM HAKKINI SAVUNACAĞIZ”

Açıklamanın sonunda mühendislik mesleğinin değersizleştirilmesine, emeğin sömürülmesine, hakların yok sayılmasına ve mühendislik hizmetlerinin niteliğinin zayıflatılmasına sessiz kalınmayacağı belirtildi. Halkın can ve mal güvenliğini, güvenli barınma hakkını ve kamu yararını savunmaktan vazgeçilmeyeceği ifade edilerek, 12 Kasım'ın mücadelenin sonu değil, ortak mücadelede yeni bir adım olduğu vurgulandı. Bütün meslektaşlara ve vatandaşlara güvenli yapıların, sağlıklı kentlerin ve nitelikli mühendislik hizmetlerinin herkes için hak olduğu yaşanabilir bir ülkeyi birlikte savunma çağrısı yapıldı. İMO açıklaması, “Mesleğimizi savunacağız! Emeğimizi savunacağız! Halkımızın yaşam hakkını savunacağız! Kamu yararını savunacağız!” sözleriyle tamamlandı. TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, “Bilimden, emekten ve mesleki sorumluluğumuzdan aldığımız güçle yan yanayız, omuz omuzayız, 81 ilde alanlardayız” mesajı vererek, “Talebimiz Geleceğimiz” ve “Yaşasın örgütlü mücadelemiz” ifadelerini yineledi.