© Yeni Antalya Haber

Ceylan’dan imar mevzuatına değişim çağrısı

COP31 kapsamında düzenlenen panelde konuşan Akdeniz Serbest Mimarlar Derneği Başkanı Ali Olgu Ceylan, sürdürülebilir mimari için yapı mevzuatının iklim koşullarına duyarlı hale getirilmesini istedi. Ceylan, Antalya'nın bu dönüşümde önemli bir laboratuvar olabileceğini söyledi.

Akdeniz Serbest Mimarlar Derneği Yönetim Kurulu Başkanı ve Serbest Mimarlar Federasyonu Başkan Yardımcısı Ali Olgu Ceylan, COP31 çerçevesinde düzenlenen Yeşil Dönüşüm Mimarisi: Küresel Uygulamalarla Karşılaştırmalı Olarak Türkiye konulu panelde yaptığı konuşmada Akdeniz Mimarisini değerlendirdi. COP31 Mavi Alan Türkiye Pavilion’da  düzenlenen panele; Serbest Mimarlar Federasyonu Yönetim Kurulu Üyesi Ayşe Dürrin Ulema, Skidmore, Owing Merrill’in Küresel İklim Stratejisi Başkanı Mina Hasman, İspanya Yeşil Bina Konseyi CEO'su Bruno Sauer ve Türkiye Yeşil Binalar Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Ebru Ünver Karaer katıldı. 

Ali Olgu Ceylan, panel moderatörünün, “Türkiye’nin, özellikle Akdeniz bölgesindeki yerel mimarisinden neler öğrenebiliriz? İklime duyarlı bu geleneksel tasarım ilkeleri, günümüzde sürdürülebilir mimariyi şekillendirmek adına, bölgeye özgü daha spesifik yapı yönetmeliklerine ve standartlarına nasıl dönüştürülebilir?” şeklinde yönelttiği soruya karşılık Türkiye'nin geleneksel mimarisinin, özellikle Akdeniz Bölgesi'nde gelişmiş olan yerel mimari kültürün, sürdürülebilir mimarinin geleceği  için önemli  dersler sunduğuna  inandığını söyledi.

AKDENİZ MİMARİSİNİN DÖRT TEMEL İLKESİ

Akdeniz Bölgesinin geleneksel mimarisine bakıldığında  dört temel  ilkenin  öne çıktığını söyleyen Başkan Ceylan, “Bölgemizdeki geleneksel yapılar yüzyıllar boyunca yerel iklim koşullarına, coğrafyaya, doğal kaynaklara ve gündelik yaşam ihtiyaçlarna yanıt verecek şekilde gelişmiştir. Bu yapılar ileri teknolojilerden çok, doğayı ve çevreyi anlama ve onunla uyum içinde yaşama kültürüyle şekillenmiştir. Dört temel ilkenin birincisi, yapıların yönlenmesi ve güneş ışığının kontrolüdür. Geleneksel konutlar, doğal havalandırmadan yararlanacak ve aşırı güneş ışığını azaltacak şekilde konumlandırılmıştır. Geniş saçaklar, ahşap kepenkler, gölgeli  balkonlar ve yarı açık mekânlar iç mekânlarda konforlu bir yaşam sunmaktadır. İkincisi, yarı açık mekân tasarımlarıdır. Avlular, revaklar ve verandalar iç ve dış mekân arasında geçiş oluşturarak gölge sağlamış, hava dolaşımını desteklemiş ve sosyal etkileşime imkân  tanımıştır.

Üçüncüsü, yerel malzemeler ve geleneksel yapım teknikleridir. Taş, ahşap ve bölgede temin edilebilen diğer malzemeler, fiziksel özellikleri dikkate alınarak kullanılmıştır. Özellikle ısıl kütle etkisi, iç mekân sıcaklığındaki değişimlerin dengelenmesine  katkıda bulunmuştur. Son olarak, geleneksel yerleşimler  ve  çevreye duyarlı yapılaşmadır. Geleneksel dokular, gölgeli sokaklar, bitki örtüsü ve yapıların doğal çevreyle kurduğu ilişki, bütüncül bir çevre anlayışını ortaya koymaktadır. Bence buradan çıkarılacak en önemli ders şudur: Sürdürülebilir mimari, yapı inşa ettiğimiz yeri ve onun özelliklerini  anlamakla başlar. Ancak  geleneksel  yapıları olduğu  gibi yeniden üretmemeli  veya  yalnızca görünümlerini taklit etmemeliyiz. Onların  arkasındaki tasarım ilkelerini  anlamalı  ve  bu bilgiyi çağdaş mimarlık   pratiğine aktarmalıyız” dedi.

YAPI MEVZUATININ ROLÜ

Türkiye'deki yapı mevzuatınının rolüne değinen Serbest Mimarlar Federasyonu Başkan Yardımcısı Ceylan, “Planlı  Alanlar İmar  Yönetmeliği, yapı  tasarımı ve yapılaşma  süreçleri için önemli bir  çerçeve oluşturmaktadır. Bununla birlikte, yönetmeliğin mimari elemanlara yaklaşımının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Özellikle  cephe düzenlemeleri, mimari motifler, güneş kırıcılar, gölgeleme elemanları, çıkmalar, saçaklar  ve  geleneksel mimariye  ait özgün yorumlarla  ilgili  kısıtlamalar, mimarların iklime  duyarlı ve yerel  kimliği  yansıtan tasarımlar geliştirme özgürlüğünü daraltabilmektedir. Mevzuatımız  mimari yeniliklere  ve  çevresel duyarlılığa  daha fazla esneklik tanımalıdır. Bir  güneş  kırıcı, geniş  bir  saçak ya da  gölgeleme  elemanı yalnızca dekoratif   bir unsur değildir. Bu elemanlar enerji  tüketiminin  azaltılmasına önemli  katkılar   sağlayabilir.  Kısıtlayıcı ve tek tip  kurallardan iklim  koşullarına  duyarlı bir mevzuat   anlayışına   geçmeliyiz” diye konuştu. 

AKDENİZ’E ÖZGÜ BEŞ TEMEL ÖNERİ

Akdeniz'e  özgü  yerel mimarlık  anlayışını da kapsayacak  şekilde  beş temel  öneriyi vurgulayan Ali Olgu Ceylan, “Birincisi, bölgeye özgü tasarım kriterleri  geliştirilmesi. Yapı mevzuatı  yere iklim  koşullarını dikkate  almalıdır. Antalya'da  yaz  sıcakları, güneşin verimli kullanılması, doğal havalandırma  ve  soğutma ihtiyacı  özellikle  gözetilmelidir. İkincisi, avluların  ve gölgeli  mekânların  teşvik edilmesi. Avlu, veranda, revak ve yarı açık mekânların mevzuattaki  karşılığını yeniden değerlendirmeliyiz. Planlama ve emsal hesabına yönelik teşviklerle bu mekânların çağdaş  yapılarda daha fazla kullanılmasını sağlamalıyız. Üçüncüsü, pasif iklimlendirme ve güneşten korunmanın önceliklendirilmesi. Güneş  kırıcılar, geniş  saçaklar, kepenkler  ve iklime  uygun cephe  tasarımları mimari projelerin temel unsurları olmalıdır. Böylece mekanik soğutma sistemlerine bağımlılık  azaltılabilir. Dördüncüsü,  yerel  ve düşük  karbonlu  malzemelerin desteklenmesi. Bölgede temin edilebilen taş, ahşap, geri dönüştürülmüş ve çevreye  duyarlı diğer malzemelerin kullanımı teşvik edilmelidir. Beşincisi, su verimliliği  ve  yeşil alt yapının  tasarıma  entegre edilmesi. Yağmur  suyu  ve  gri  su  kullanımı daha  çok   teşvik  edilmeli,   mevcut   ağaçların korunması  ve kuraklığa  dayanıklı peyzaj uygulamaları, özellikle  Akdeniz   kentlerinde  yapı tasarımının  önemli bileşenleri olmalıdır.

Ancak eşit   derecede  önemli gördüğüm   başka  bir konu  daha var. Her kent,   kendi  iklim koşullarına duyarlı  mimari  tasarım rehberlerini  ve  yerel standartlarını geliştirme imkânına sahip olmalıdır. Yerel düzenlemelerin  amacı mimari  tek tipleşme yaratmak  değil; mimari kimliği, çevresel  sorumluluğu  ve bölgesel çeşitliliği teşvik etmek olmalıdır. Ulusal mevzuat ortak ilkeleri ve asgari standartları belirlerken, belediyeler, açık bir yasal çerçeve  içerisinde kendi yerel koşullarına uygun tasarım rehberleri ve planlama hükümleri geliştirebilmelidir.   Aslında belediyelerimize  özel imar planları yapma yetkisi tanınmış  olmasına rağmen, çoğu zaman kendi coğrafi, iklimsel, kültürel ve çevresel özelliklerini yeterince dikkate almadan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin hükümlerini tekrar etmektedirler. Yine  aynı şekilde belediyelerin rolünün de yapıların  yalnızca  alan ve teknik açıdan denetlenmesi değil geleneksel yapılaşmada olduğu gibi çevreleri ve diğer yapılarla uyum içinde gelişmelerinin sağlanması olduğunu düşünüyorum. Bunun için gerekirse komisyonlar kurarak doğru ve sürdürülebilir yapılaşmanın önü açılmalıdır” şeklinde konuştu.

GEÇMİŞİN BİLGELİĞİNİ ANLAMALIYIZ

Başkan Ceylan konuşmasını şöyle sürdürdü: Geçmişin  mimarisini kopyalamamalıyız.  Onun  bilgeliğini anlamalı ve bu bilgeliği geleceğin mimari ilkelerine, yapı standartlarına ve mevzuatına dönüştürmeliyiz. Akdeniz Bölgesi'nin ve özellikle Antalya'nın bu dönüşüm için önemli bir laboratuvar olabileceğine inanıyorum. Sürdürülebilir mimarinin geleceği; geleneksel bilgiyi, çağdaş bilimi ve yenilikçi teknolojileri bir araya getirerek  iklimiyle, çevresiyle ve toplumuyla  uyum içinde yaşayan  yapılar  ve kentler oluşturmaktan geçmektedir. Mimarlığı  kısıtlayan değil; doğaya, iklime ve yerel kimliğe akılcı bir biçimde yanıt vermesini sağlayan bir mevzuata  ihtiyacımız var.”

SİVİL TOPLUMA ÖNEMLİ GÖREVLER DÜŞÜYOR

Ceylan son olarak, “Türkiye için bir mimari iklim eylem gündemi oluşturacak olsaydık, daha sürdürülebilir ve iklime dirençli bir yapılı çevreye geçişi hızlandırmak adına önümüzdeki 12 ay içinde öncelik verilmesi gerektiğini düşündüğünüz tek eylem ne olurdu?” sorusuna karşılık, “Bizim yol haritamız, özellikle bu panel sonrası, SMDF olarak hazırlayacağımız Sürdürülebilir Mimarlık Eylem Planı’nı ilgili bakanlık ve kurumlara  sunmak olacaktır. Elimizde  bir  sihirli değnek olmadığının  ve  tek bir karar  ile  tüm sistemi değiştiremeyeceğimizin  farkındayız. Ancak, bunun uzun bir süreç olacağı bilinciyle; öncelikle Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinden başlayarak ilgili  standartlara çağdaş  sürdürülebilir  mimarlık yorumları  getirmek  ana hedefimiz olacaktır. Avrupa’da  standartların nasıl değiştiğini biliyoruz, bu doğrultuda  sivil toplum örgütleri olarak bizlere de önemli görevler düşmektedir” dedi.

İlginizi Çekebilir

TÜM HABERLER